Doradca podatkowy, prawnik

Piotr Jańczak

Jak czytamy w coraz liczniejszych aktualnych wyrokach sądów administracyjnych, samo wszczęcie postępowania karnego skarbowego tuż przed datą przedawnienia nie powinno skutkować wstrzymanie braku przedawnienia, jeżeli to wszczęcie było dokonane jedynie w celu wstrzymania tego terminu.

Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

Oznacza to, iż wszczęcie postępowania karnego przed upływem okresu przedawnienia skutkuje, wstrzymaniem biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o ile podatnik został powiadomiony o tym wszczęciu (termin przedawnienia przestaje biec, zawiesza się).

W ostatnim okresie jednak, pojawiają się coraz liczniejsze wyroki sądów administracyjnych,  które piętnują instrumentalne traktowanie prawa karnego przez organy podatkowe i wskazują nie tylko na prawo, a wręcz na obowiązek badania tej kwestii przez sądy administracyjne. Wg tej linii orzeczniczej, sądy administracyjne mają nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek badać, czy postępowanie karno-skarbowe nie zostało wszczęto i prowadzone wyłącznie w celu przerwania biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Taka okoliczność bowiem wywołuje określone implikacje na gruncie prawa podatkowego. To zaś podlega badaniu sądów administracyjnych.

Przykładowo, 30 lipca 2020 r zapadły wyroki Na­czel­ne­go Są­du Ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go, o sy­gna­tu­rach I FSK 42/20 oraz I FSK 128/20, którymi od­da­lo­no skar­gi ka­sa­cyj­ne organu podatkowego od wy­ro­ków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wro­cła­wiu. W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny za­ak­cep­to­wał ar­gu­men­ta­cję WSA wska­zu­ją­cą, że ad­mi­ni­stra­cja po­dat­ko­wa nie ma pra­wa do wsz­czy­na­nia po­stę­po­wań karnoskar­bo­wych w spo­sób swo­bod­ny i nie­ogra­ni­czo­ny je­dy­nie po to, by prze­rwać bieg przedaw­nie­nia. W efekcie takie wszczęcie postępowania karnego nie wpływa na bieg terminu przedawnienia.

Podobnie np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2020 r. (sygn. akt I SA/Po 299/20), w którym czytamy m.in., że sąd administracyjny może kontrolować, czy nie doszło do instrumentalnego wykorzystywania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. ze względu na wszystkie okoliczności sprawy podatkowej, a w szczególności w sytuacji, gdy wykorzystanie tego przepisu związane jest z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 O.p.), czy wywodzonej z prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji RP zasady uzasadnionych oczekiwań.

Są to kolejne już wyroki sądów administracyjnych, które zapadły odnośnie do powołanej kwestii. Aktualne orzecznictwo zdaje się tworzyć nową, korzystną dla podatników, linię orzeczniczą w tej kwestii.

Warto  odnotować także to, iż Naczelny Sąd Administracyjny także we wcześniejszych wyrokach z 17 maja 2016 r. (sygn. akt II FSK 894/14) i z 24 listopada 2016 r. (sygn. akt II FSK 1488/15) podkreślał, że wszczęcie postępowania karno-skarbowego i jego pozorne prowadzenie ma wpływ na zobowiązanie podatkowe i w związku z tym podlegać powinno ocenie sądu administracyjnego.  Wszczęcie postępowania karno-skarbowego w celu innym niż wskazany w Kodeksie karnym skarbowym i prowadzenie takiego postępowania to nadużycie prawa. W takim zaś przypadku znajdują zastosowanie tezy uchwał podjętych przez NSA w składzie 7 sędziów, które stwierdzają, że działanie kwalifikowane jako nadużycie prawa nie może wywołać skutku korzystnego dla działającego (vide: uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia: 28 kwietnia 2014r., sygn. akt I FPS 8/13; 26 lutego 2018r., sygn. akt I FPS 5/17, obie publ. CBOSA).

Jak z powyższego wynika, możliwa jest zatem sytuacja, w której pomimo ziszczenia się przesłanek z art. 70 § 6 pkt 1 o.p., (tj. pomimo formalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego i poprawnego zawiadomienia o tym fakcie podatnika), nie wywoła to skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe uznane zostanie za przedawnione i jako takie nie będzie mogło być dochodzone przez organy podatkowe.

Piotr Jańczak

Doradca podatkowy

Powyższa publikacja nie stanowi całościowego opracowania czy opinii. Sygnalizuje ona jedynie przedstawiony  temat z zakresu  prawa podatkowego. W razie zainteresowania uzyskaniem pełnej informacji, proszę o kontakt na e-mail: piotr.janczak@tax-duty.pl

© Copyright 2021 | Kancelaria Prawna Piotr Jańczak Doradca Podatkowy  | All right reserved. Projekt JL

Doradca podatkowy, prawnik.   Specjalizacja - spory podatkowe. 

Piotr Jańczak

tel. +48 602 614 785